Alzheimer Hastalarının Bakımı İçin Öneriler

18.04.2014 03:00:00

BESLENME

  • Hastanız son zamanlarda yemek yerken zorlanmaya başladı, dikkati dağılıyor ve yeterince yiyemiyorsa bazı önlemler almalısınız.
  • Masa üzerindeki fazlalıkları kaldırıp, masa örtüsünü düz renk bir örtü yapın.
  • Tuz karabiber ve kırmızı biberi kaldırın, çünkü neyi ne kadar kullanacağını bilemez.
  • Yemek sırasında telefon televizyon radyo gibi dikkatini dağıtan eşyaları kaldırın veya kapatın.
  • Ekmekleri küçük birer lokma halinde bölerek masaya koyun.
  • Yemekleri tek tek servis yapın. Çorba içiyorsa masaya yalnız çorba getirin, bir tabağa iki çeşit yemek koymayın.
  • Kolayca yiyebileceği yumuşak yemekler verin.
  • Her zaman yemek sırasında yanında oturmaya dikkat edin.
  • Artık daha keyifli yemek yediğini ve sizin de daha rahat ettiğinizi fark edeceksiniz.
  • Her zaman yediğinden daha fazla yemek yediğini ve bunu bilinçsiz yaptığını fark ettiyseniz yemekleri tabağa mutfakta koyun ve sofraya tencere getirmeyin.
  • Yemek saatleri dışında yiyecekleri gözünden uzak tutun.
  • Yiyecek sanabileceği her şeyi özellikle zehirli maddeleri kilitli bir dolaba kaldırın.
  • Evde çeşitli yerlere yiyecek saklamaya başladıysa her zaman yiyecek bulabileceği güvencesini vermek için ulaşıp görebileceği yerlere yiyecek koyun.
  • Yiyecek saklamasını önleyemiyorsanız ona temiz kapaklı bir kap hediye edin ve yiyeceklerini buna koyabileceğini söyleyin, çok mutlu olacaktır.
  • Düzenli olarak kaptaki yiyeceklerin bozulmaması için değiştirmeye ikna edin, artık sağlık açısından da endişelenmeniz gerekmez.

EV DÜZENİ

  • Habersiz evden çıkıyorsa; bütün giriş çıkış ve balkon kapılarına sürgü taktırın ve üzerlerine GİRİLMEZ yazmak yararlı olur.
  • Evin içinde,  yürüyüş güzergahlarında  bulunan eşyaları kaldırarak kazaları önleyebilirsiniz.
  • Bütün halıların kenarlarını bantlayıp ve banyo tuvaletlerde kaymaz paspas kullanmak uygun olur.
  • Evdeki tüm kabloları duvara bantlamak veya mobilyaların arkasına gizlemek güvenli olacaktır.
  • Ev eşyalarının yerlerini bir daha asla değiştirmeyin.
  • Uyurken düşmemesi için yatağını yere serebilirsiniz.
  • Böylece amaçsız dolaşma ve düşme riskini en aza indirmiş olursunuz.
  • Telefonun yanına acil durumlarda araması için gerekli telefon numaralarını yazıp asın.
  • Eve ilk yardım çantası ve yangın söndürme tüpü alıp duman alarmı taktırın.
  • Evdeki ilaçları, temizlik malzemeleri ve zehirli olabilecek malzemeleri gözden uzak bir dolaba kilitlemelisiniz.
  • Elektrikli küçük ev aletlerini ortadan kaldırın, ocağın kullanılmasını sınırlayıp prizleri örtün.
  • Sık kullanılan mutfak aletlerini kolay ulaşılabilecek şekilde yerleştirin, dolaplara çocuk kilidi taktırın.
  • Bütün odalara gece lambası taktırın.
  • Sıcak musluklarını kırmızı, soğuk musluklarını mavi ile işaretleyin.
  • Geceleri tuvaleti rahat bulması için ışığını ve kapısını açık bırakmak uygun olur.
  • Dışarıda kalma riskine karşı evin dışına yedek bir anahtar yerleştirebilirsiniz.
  • Komşuları durumdan haberdar edip gerekli durumlarda size haber vermeleri için uyarın.

UYKU DÜZENİ

  • Alzherimer hastalarında uyku düzensizliği olur.
  • Gün içerisinde hastanızın enerjisini boşaltmak için aktiviteler yaptırın.      
  • Yumuşak ve yatıştırıcı bir müzik açın,sonra esneyerek uykunuzun geldiğini belirtin, hastanızı da tatlı dille ikna edin.
  • Düzenli bir yatma saati belirleyip elinizden geldiğince aynı saatte hastanızı yatırın.
  • Yüksek  sesli programlardan kaçının.
  • İlerleyen saatlerde içki, kafeinli içecekler içmesine izin vermeyin.
  • Yatmadan önce tuvalete gitmesi için devamlı hatırlatın.
  • Nerde uyumak istiyorsa orda uyumasına izin verin.

 
HASTA YAKININ KENDİ BAKIMI

Hasta bakımı zor ve yıpratıcı bir iştir. Kendi sağlığınızı korumalısınız, kendinize bakamazsanız hastanıza bakamaz duruma gelirsiniz. Bu konuda mutlaka yardım ve destek almalısınız.

  • Hemen bir program hazırlamaya karar verin.
  • Haftada en az iki kez ve en az 2 saat kendinize özel vakit ayırın.
  • Günlük yaşam içinde sevdiğiniz aktiviteleri hastanızı da dahil ederek yapın.
  • Arkadaşlarınızla belli günlerde görüşme kararı alın, duygularınızı birileriyle paylaşın.
  • Düzenli olarak bir psikologdan yardım alın.
  • Düzenli beslenin ve egzersiz yaparak istirahat edin.
  • Kendi sağlık durumunuzu yakından ve düzenli olarak takip edin.

Kendinize ayırdığınız bu aktivitelerdeki zamanlarda hastanızla birilerinin ilgilenmesi gerekecektir. Bunu sağlamak için düzenli olarak aile toplantıları yapabilirsiniz. Hastanızın durunu ve ihtiyaçları hakkında onları bilgilendirin ve yardımcı olmak isteyenleri görevlendirin. 
Aile ve arkadaşlardan kimsenin müsait olmadığı zamanlar için, bu konuda profesyonel hizmet veren kurumlarla görüşebilirsiniz.
Bütün bu kararları uygulamaya başlayın ve kendinizi daha sağlıklı, üstelik hastanızlada daha iyi bir şekilde ilgilendiğiniz için huzurlu olacaksınız.

 TEMİZLİK VE BANYO

  • Hastanız son zamanlarda banyo yapmaktan çekiniyor ve korkabilir.
  • Hastanızı  banyo yapması için ikna edin, neler yapılması gerektiğini öğrenmek için doktoruyla görüşün,  size tavsiyelerde bulunacaktır. Yakınlarınızdan da yardım isteyin.
  • Hastanın kendini daha güvende hissetmesi için banyoya el tutamakları yaptırın.
  • Banyo öncesinde oda sıcaklığını, suyu, gerekli malzemeyi uygun şekilde hazırlayın.
  • Banyoyu gerekli şekilde aydınlatın hastanızın rahatsız olmasını önlemek için de aynaları örtün.
  • Hasta kendini daha rahat ve güvende olduğunu hissetmeli.
  • Hastanız banyoya girdiğinde her işe yeterince zaman ayırın. Yapması gerekenleri tek tek net yumuşak ve güven verici ses tonuyla açıklayın.
  • Banyo sırasında hastanızın kucağına havlu örtün, daha da rahatlaması için yıkarken sevdiği şarkıları söyleyin.
  • Hastanın banyodan keyif almasını sağlamak için kokulu sabunlar ve şampuanlar kullanın. Huzursuzluk hissetmemesi ve meşgul olması için ona şampuan kutusunu verin.
  • Artık hastanız banyo yapmaya ikna etmek daha kolay hiç huzursuzluk çıkarmayacaktır.
  • Hastanız banyo yapmayı tamamen reddedebilir. Bu konuda ısrarcı olun faydalı olmadığını görünce farklı çözümler üretin.
  • Durulama gerektirmeyen sabunlar alın. Hastanın vücudunu silerek temizleyin. Hasta temizlenmiş olmasının rahatlığını size hissettirecektir.

 TUVALET ALIŞKANLIKLARI

  • Hasta farkında olmadan altını ıslatabilir.
  • Hastanızı hemen doktora götürün bu olayın nedenini, bir idrar yolu veya mesane iltihabı olup olmadığını öğrenin.
  • Hastanıza yardımcı olmak için çeşitli önlemler alın gün içerisinde hareketlerine dikkat ederek sözsüz belirtilerden tuvalet ihtiyacı hissedip  hissetmediğini  anlamaya  çalışın.
  • 1 – 2 saat aralıklarla ona tuvaleti girmesini hatırlatın. Giysilerinin beli lastikli kolayca çıkarabileceği giysilerden seçin.
  • Tuvaletin kapısına tuvalet yazdırın ve  klozet  resmini  asın, ayrıca geceleri tuvaletin kapısını ve ışığını acık bırakın.
  • Tuvalet ihtiyacını daha rahat gidermeye başlayacaktır.

 
TUVALET ALIŞKANLIKLARI SÜREKLİ İDRAR KAÇIRMA DURUMU

  • Hasta hastalığından dolayı sürekli idrar kaçırır. Sağlığını korumak için hastaya pedler ve özel bezler alın.
  • Hastanın geceleri daha rahat etmesi için çarşafın altına yatak koruyucu yerleştirin, kirlendiğinde değişimi daha kolay olur.
  • Hastanın yatağı temiz olursa mutlu ve huzurlu uyur.

GİYİM KUŞAM                                                                                                

  • Hastanızı gördüğünüzde onu doğru düzgün giyinemediğini görebilirsiniz ve  odasını,  kıyafetlerini dağıtabilir.
  • Dolabında çok sayıda giysi olması kafasını karıştıracaktır. Hemen mevsimi olmayan giysileri kaldırın, ardından dolabına rahat ve kullanımı kolay giysiler yerleştirin.
  • Hastanızın giysilerini daha kolay giyebilsin diye diye 1 beden büyük giysileri tercih edin. En sevdiği giysinin aynısından birkaç tane alın.
  • Hastanızın giysi dolabını yeniden düzenleyin ve uyumlu giysileri yan yana koyun, giysileri giyiliş sırasına göre yerleştirin. Böylece hastanın daha rahat ettiğini sağlayacaksınız.
  • Hasta kat kat veya uyumsuz giyindiği zamanlarda bu durumu değerlendirmeye çalışmayın, sadece onun rahat olması için uğraşın.
  • Hastanız üstünde bulunan fazla giysileri rahatsız olduğu zaman çıkartmak isteyecektir.
  • Özel günlerde de yakını olarak giysilerini siz secin.
  • Böylece giyinme konusunda yaşadığınız problemleri en alt düzeye indirmiş olursunuz. Bu arada hastanız da rahatlamış olur.

 SÜREKLİ GİYSİ DEĞİŞTİRMEYİ REDDEDİYORSA…

  • Hastanız bir haftadır kıyafetlerini değiştirmiyor ve sizin bu konuda ricalarınızı reddediyorsa bu durumu çözmelisiniz.
  • Kıyafetlerinin kirli olduğunu böyle giderse bu durum sağlığını boza bileceğini söyleyerek başlayın,  ikna olmuyorsa;
  • Kaza olmuş gibi biraz üzerine su dökün, kıyafetlerinin ıslanmasını sağlayın. Böylece kuru kıyafet giymek için üzerindekileri çıkarmak zorunda kalacaktır. Ardından giyinmesi için yardımcı olabilirsiniz.
  • Hastanın diğer giysilerinin pantolonlarının yan dikişlerini söküp yerlerine cırt, cırt yerleştirin böylece diğer kıyafetlerini daha kolay giyinip çıkartmasını sağlarsınız. Artık kıyafetlerini çıkartmak istediği zamanda rahat ettiğini göreceksiniz.

    
SALDIRGANLIK

  • Bir gün gürültüler duyup endişeyle gürültünün olduğu odaya gittiğinizde etrafın dağıldığını sehpanın devrildiğini görebilirsiniz. Hastanızın yüzünde saldırgan bir ifade olabilir. Hastanın kendisine ve ya bir başkasına zarar vermesinin önlemek için önlemler almalısınız.
  • İlk yapmanız geren hastanızı sakinleştirmek için onunla sakin ve yaratıcı bir ses tonu ile konuşmayı deneyin, fakat bu denemede başarılı olamayabilirsiniz.
  • Hastanın saldırgan tavrı devam ediyor bu arada hemen doktorunuzu arayın onun tavsiyelerini dikkatli bir şekilde dinleyin.
  • Sakinleşmesi için hastanızı odada yalnız bırakın, çünkü tekrar saldırganlaşabilir, onu sınırlayıcı davranışlarda bulunma zorunda kalabilirsiniz. Böyle bir tavır hastası için zararla olabilir.
  • Hastanızın saldırganlığını tetikleyen nedeni öğrenmeli ve mümkünse ortadan kaldırmalısınız.
  • Hastanız sakinleştikten sonra onunla bu konuyu sakin ve yaratıcı bir ses tonuyla konuşun, sonrasında ekstra önlemler alın ortamda bulunan ağır ve keskin eşyaları kaldırın.
  • Saldırgan olduğu zamanlarda söylediği kırıcı sözleri ciddiye almayın.
  • Bu önlemler alınırsa hasta daha sakin ve saldırgan olduğu zamanlarda hem kendine hem de çevresindekilere zarar vermiyor duruma gelecektir.

ÖFKE

  • Hastanız mutfakta bardağına sürahiden su doldurmaya çalışırken onun yanına gittiğinizde sizi fark edince öfkelenebilir. Bunun gibi durumlar hastalık ilerledikçe yoğunlaşır.
  • Buna karşılık bir yöntem geliştirin onun sakinleşmesi için, sevdiği sakinleştirici bir müzik açın ve güven verici bir şekilde ona sevgi ile dokunun. Ardından sevdiği çikolata, tatlı gibi bir şeyler ikram edin onu sakinleştirirsiniz.
  • Onun neden öfkelendiğini anlamayabilirsiniz, Ona yapması gerekenleri söyleyerek yardım etmeye çalışırken aniden size öfkeyle karşılık vere bilir.
  • Onun yanına geldiğinizde ürkütebileceğinizi; yapması gerekenleri arka arkaya söylediğiniz için kafasının karışabileceğini unutmayınız. Bu durumda kolayca öfkeleneceğini unutmayınız.
  • Onun yanına gitmeden önce, geldiğinizi fark ettirerek ve yapması gerekenleri tek tek söyleyerek, yumuşak ve destekleyici yaklaşımda bulunmanızda yarar vardır.

KAYGI VE ENDİŞE

Hastanızın yanına gittiğinizde onu çok üzgün ve kaygılı görebilirsiniz. Sorunun ne olduğunu anlamaya çalışın nedenini sorun. 
Örnek;

  • Size bugün işe geciktiğini ve bu yüzden üzüldüğünü söyleyebilir. Oysa 6 yıldır işe gitmiyordur. Siz yine de 6 yıldır işe gitmediğini ve bunun için kaygılanıp üzülmemesi gerektiğini anlatın. Bu yöntem genelde işe yarar ama kaygıları artabilir de.
  • Bunun üzerine farklı bir yol deneyin; bugün işe geciktiğini kabul edin. Fakat patronunun aradığını onun işe gelmemesinin sorun olmayacağını söylediğini anlatın onu biraz rahatlatırsınız. Daha sonra sizde patronuna telefon açarak onun gelemeyeceğini söylermiş gibi yapın ona da sorun olmadığını söyleyin.
  • Tamamen konuyu unutturmak için de onun çok sevdiği fotoğraf albümlerini gösterin.

Benzer durumlar tekrarlanırsa onun keyfini yerine getirmek için bu yöntemleri uygulayabilirsiniz.

DEPRESYON

Bir gün hastanızı hiçbir şey yapmadan keyifsiz şekilde oturuyor görebilirsiniz. Nedenini öğrenmek için sorduğunuz sorular cevapsız kalabilir. Bu durumda mutlaka profesyonel bir yardım alın; hemen doktorunuza başvurun.

  • Onun yalnız kalmamasını sağlamak için çocuklarından veya torunlarında yardım isteyin, onunla sohbet etmelerini sağlayın.
  • Hastanızı gün içinde de meşgul ederek çeşitli aktivitelerle görevlendirin.
  • Aynı zamanda beraber eğlenmek için basit mizaha dayalı eski dizilerin videolarını izletin.
  • Çok gürültülü ve karmaşık olmayan, ritimli marş ve banyo müzikleri dinletin.

Onun tekrar normal haline döndüğünü görürsünüz.

TAKINTI VE ŞÜPHE    

Bazen hastanızı sinirli bir şekilde söylendiğini görebilirsiniz. Sorunun ne olduğunu sorun, oda size eve giren birinin cüzdanını çaldığını söyleyebilir. Sizde gün boyunca evde olduklarını böyle bir şeyin mümkün olmayacağını anlatın, ya da birinin alabileceğini fakat önce beraberce arayıp bunda emin olmasını sağlayın. Bir süre aradıktan sonra cüzdanı yatak odasındaki çekmecenin içinde bulduğunuzu söyleyip gösterip eline verin. 
Cüzdanı bulmasaydınız şüphesi artacaktı ve hatta bu durunda sizi bile suçlaya bilir. Siz de kaybolabilecek cüzdan veya eşyalardan birer tane daha bulundurarak önleminizi alabilirsiniz. 
Bu gibi durumlarda ne yapmasını bilirseniz siz ve hastanız da çok rahat olur.